Kayah: Family Structure and Relationships

ကယားလူမ်ဳိးတို့၏ မိသားစုဖြဲ႔စည္းပံုႏွင္႕ ေဆြမ်ဳိးေတာ္စပ္ပံု

ရာမည/ေၾကးမံုသတင္းစာ၊ ဧၿပီ ၂၈၊ ၂၀၁၈

ကယားလူမ်ဳိးတို႔၏ လူမႈေရးအဖြဲ႕အစည္း တြင္ မိသားစုသည္ အလြန္အေရးပါ အရာ ေရာက္သည္ဟု ဆိုရမည္ျဖစ္သည္။ လူမႈေရး ကိစၥမ်ားတြင္ မိသားစုက ဝိုင္းဝန္းကူညီလုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္ၾကေလ့ရွိသည္။ အိမ္ေထာင္စု တစ္ခုတြင္ မိသားစုတစ္စုတည္းေနၾကသည္က မ်ားသည္။ လက္ထပ္ၿပီး ဇနီးေမာင္ႏွံတို႔မွာ အိမ္ခြဲေနရန္ အဆင္သင့္မရွိေသးလွ်င္ မိဘ မ်ားႏွင့္ တစ္ႏွစ္ခန္႔အတူေနၿပီးမွ အိုးသစ္ အိမ္သစ္ထူေထာင္၍ အိမ္ခြဲေနေလ့ရွိၾကသည္။

မိဘမ်ားႏွင့္ အတူေနသည့္အခါတြင္ စီးပြားေရးမွာ တေပါင္းတစည္း တစ္စီးပြား တည္းပင္ျဖစ္သည္။ မိသားစုတစ္ခုလံုး စုေပါင္းရွာေဖြၾကၿပီး စုေပါင္း၍ ခ်က္ျပဳတ္ စားေသာက္ၾကသည္။ မိဘမ်ားႏွင့္အတူေနစဥ္ ဦးစီးသူဖခင္က နာမက်န္းျဖစ္ေနပါက ဖခင္၏အလုပ္ကို သားႀကီးမရွိက သမီးႀကီး၏ခင္ပြန္း သားသမက္က ဦးစီးလုပ္ကိုင္ႏိုင္သည္။ ဖခင္ သည္ အိမ္ေထာင္ဦးစီးျဖစ္သည့္အျပင္ သား သမီးမ်ားအေပၚတြင္ ၾသဇာလႊမ္းမိုးႏိုင္သူျဖစ္ သည္။ ၾသဇာအႀကီးဆံုးျဖစ္ေသာ ဖခင္ကို မိခင္ႏွင့္တကြ သားသမီးမ်ားက ခ်စ္ေၾကာက္ ႐ိုေသမႈ ရွိၾကသည္။

သို႔ရာတြင္ ဖခင္ျဖစ္သူသည္ သားေရး သမီးေရးကိစၥမ်ား၌ မိမိသေဘာအတိုင္း ဆံုးျဖတ္ျခင္းမျပဳမူဘဲ ¤င္းတို႔၏မိခင္ျဖစ္သူႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးေလ့ရွိသည္။ အိမ္ေထာင္ခြဲ သားသမီးတို႔သည္ မိဘႏွင့္ခြဲခြာ၍ မိမိတို႔အိမ္ ျဖင့္ သီးျခားေနထိုင္ၾကေသာ္ျငား မိဘမ်ားကို အတူေနစဥ္ကကဲ့သို႔ ႐ိုေသေလးစားမႈရွိၾကၿပီး
မိဘမ်ားကို အကူအညီေပးၾကသည့္အျပင္ စားေကာင္းေသာက္ဖြယ္မ်ားကိုလည္း မိဘ မ်ားထံသို႔ ပို႔ေပးေလ့ရွိၾကသည္။

ကယားအိမ္ေထာင္စုသည္ ႐ိုးသား ေအးခ်မ္းစြာေနထိုင္ေသာ မိသားစုျဖစ္ၿပီး အိမ္ေထာင္ဦးစီး ဖခင္ျဖစ္သူ ကြယ္လြန္သြား ပါက မိခင္ျဖစ္သူကပင္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာ မ်ားကို ဦးစီးလုပ္ကိုင္ေလ့ရွိသည္။ မိဘႏွစ္ပါး စလံုး ကြယ္လြန္သြားပါက သားအႀကီးဆံုးက အိမ္ေထာင္ကို ဦးစီးဦးေဆာင္ျပဳကာ ညီငယ္၊ ႏွမငယ္မ်ား၏ စားဝတ္ေနေရးကို တာဝန္ယူ ၾကသည္။ သားအႀကီးဆံုးမရွိေသာ အိမ္ေထာင္စု တြင္မူ သမီးအႀကီးဆံုးကပင္ အိမ္ေထာင္ကို ဦးစီး၍ ေမာင္ငယ္၊ ညီမငယ္မ်ားကို ေကြၽးေမြး ေစာင့္ေရွာက္မႈျပဳၾကသည္။

ထိုသို႔ေကြၽးေမြးေစာင့္ေရွာက္ရာတြင္ သား အႀကီး သို႔မဟုတ္ သမီးအႀကီးမွာ စီးပြားေရး မဖူလံု၍ ညီငယ္၊ ညီမငယ္မ်ားအား မေကြၽးေမြး၊ မျပဳစုႏိုင္ခဲ့သည္ရွိေသာ္ ဦးေလးမ်ား၊ အေဒၚ မ်ားက တာဝန္ယူ၍ ေမြးစားေလ့ရွိၾကသည္။ ကယားလူမ်ဳိးမ်ားသည္ ကေလးသူငယ္မ်ား အား ခ်စ္ခင္ျမတ္ႏိုးတတ္သည့္ စိတ္အခံ ရွိသည္ႏွင့္အညီ သားသမီးမထြန္းကားေသာ အိမ္ေထာင္သည္မ်ားက ေသြးမေတာ္ သားမစပ္ေသာသူမ်ား၏ ကေလးမ်ားကို ေမြးစားေလ့ရွိၾကသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ မိဘမဲ့ကေလးမ်ားကို ေမြးစားေလ့ရွိၾကသည္။

တခ်ဳိ႕ကေလးမ်ားသည္ မိစံုဘစံု ရွိပင္ ရွိျငား တစ္ခါတစ္ရံတြင္ ¤င္း၏မိဘမ်ားက အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ မိမိတို႔၏ သား သမီးမ်ားကို ေမြးစားရန္ သားသမီးမထြန္းကား ေသာ ဇနီးေမာင္ႏွံမ်ားထံ ေပးအပ္ေလ့ရွိၾက သည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အလြန္ဆင္းရဲေသာ မိဘမ်ားက ¤င္းတို႔၏ ရင္ေသြးေကာင္းစားေရး ကို ေရွး႐ႈလ်က္ ေငြေၾကးတတ္ႏိုင္သူမ်ားအား ေမြးစားရန္ ေပးေလ့ရွိၾကသည္။

ထို႔ျပင္ အသက္အရြယ္ႀကီးရင့္လာသူမ်ား အေနျဖင့္ အိုမင္းမစြမ္းရွိလာၾကေသာအခါ မိမိတို႔အား မိဘအရင္းကဲ့သို႔ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ ႏိုင္ေစရန္အလို႔ငွာ ေဆြမ်ဳိးမ်ားထဲမွျဖစ္ေစ၊ သူစိမ္းတစ္ရံထဲမွျဖစ္ေစ ကေလးမ်ားကို ေခၚယူ ေမြးစားေလ့ရွိၾကသည္။ သို႔ေသာ္ျငား အခ်ဳိ႕ မွာ ကေလးေမြးစားေသာအခါ အနီးစပ္ဆံုး ေဆြမ်ဳိးမ်ားထံမွသာ ေခၚယူေမြးစားေလ့ရွိၾက သည္။

ထိုသို႔ ကေလးကိုေခၚယူေမြးစားသည့္အခါ မိမိတို႔၏သားသမီး အရင္းအခ်ာကဲ့သို႔ ခ်စ္ခင္ ယုယစြာ ပညာသင္ၾကားေပးၿပီး အေမြကို လည္း ဆက္ခံေစေလ့ရွိၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ထိုေမြးစားကေလးကို အေရးတယူ ခ်စ္ခင္ ၾကသည္။ အဆိုပါကေလးသည္ နိမ့္က်ျခင္း မရွိဘဲ ပတ္ဝန္းက်င္ကလည္း ထိုကေလးကို အေရးေပးခ်စ္ခင္ၾကသည္။

ေမြးစားသားသမီးမ်ားသည္ ေမြးစားသည့္ မိဘတို႔ကို ျပန္လည္ျပဳစုသည္ႏွင့္အမွ် အေမြ ဆက္ခံခြင့္လည္းရွိၾကသည္။ မိဘမ်ားက သားသမီးမ်ား အိမ္ေထာင္ျပဳၿပီးေနာက္ အိမ္ခြဲ ေနခ်ိန္မွစ၍ အေမြပစၥည္းမ်ားကို အၿပီးအပိုင္ ခြဲေဝေပးေလ့ရွိၾကသည္။ တစ္ဦးတည္းသာ ရွိေသာ သား သို႔တည္းမဟုတ္ သမီးသည္ အိမ္ေထာင္က်သြားေသာ္လည္း မိဘမ်ားႏွင့္ တစ္သက္လံုးေနထိုင္မႈျပဳၾကသည္။ ထိုသို႔ ေသာအခါတြင္ အိမ္ေထာင္ႏွစ္စု တစ္အိမ္ တည္း ေနထိုင္ၾကသည္ကို ေတြ႕ရေပသည္။ သားအေထြးဆံုးသည္လည္း အိမ္ေထာင္က် သြားေသာအခါ မိဘမ်ားႏွင့္ပင္ ေနထိုင္၍ မိဘမ်ားကို ျပဳစုေလ့ရွိၾကသည္။

Leave a comment

Filed under Anthropology, Ethnic Minority, Karenni, Kayah, Research

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s