ယင္းက်ားနဲ႔ ယင္းနက္ (Yinn Kyar and Yinn Nek)

ယင္းက်ားတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးတို႔၏ ပန္လူ႔ဖိုင္း(ေခၚ)႐ိုးရာမီး႐ွဴးလႊတ္ၿပိဳင္ပြဲ

စိုင္းေဇာ္လတ္(လင္းေခး)/ေၾကးမံုသတင္းစာ/ေမ ၉

စာေရးသူသည္ ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း လြိဳင္လင္ခ႐ိုင္ နမ့္စန္ၿမိဳ႕နယ္ ပုတ္ပ်ံေက်း႐ြာတြင္ ေမ ၅ ရက္က က်င္းပခဲ့ေသာ ယင္းက်ားတိုင္း ရင္းသားလူမ်ိဳးတို႔၏ ပန္လူ႔ဖိုင္း(ေခၚ)႐ိုးရာမီး႐ွဴးလႊတ္ၿပိဳင္ပြဲသို႔ သြားေရာက္ခဲ့ရာ အဆိုပါ ယင္းက်ားတိုင္းရင္းသားတို႔၏ မီး႐ွဴးလႊတ္တင္ၿပိဳင္ပြဲ အေၾကာင္း ေလ့လာမွတ္သားမိခဲ့သမၽွႏွင့္ ယင္းက်ား၊ ယင္းနက္လူမ်ိဳးစုတို႔၏ အေျခခံသမိုင္း၊ လူမ်ိဳးအေၾကာင္းတို႔ကို ေရးသားေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

ယင္းက်ား၊ ယင္းနက္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစု တို႔သည္ ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း လြိဳင္လင္ခ႐ိုင္ နမ့္စန္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း၌ အမ်ားဆုံးေနထိုင္လ်က္ရွိၾကသည့္ လူမ်ိဳးစုတစ္စုျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ား အသီးသီးေနထိုင္လ်က္ရွိၾကသည့္အနက္ယင္းက်ားႏွင့္ ယင္းနက္လူမ်ိဳးမ်ားမွာ လူဦးေရနည္းပါးၿပီး လူမ်ိဳးစုေပ်ာက္ကြယ္လုနီးပါးျဖစ္ေနေၾကာင္း ေဒသခံ႐ြာသူႀကီး ဦးလုံးလြယ္(ပုတ္ပ်ံ႐ြာသူႀကီး) လက္ရွိေက်း႐ြာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးက ေျပာသည္။

“ကၽြန္ေတာ့္နာမည္က ဦးလုံးလြယ္လို႔ ေခၚပါတယ္၊ ပုတ္ပ်ံ႐ြာက ႐ြာလူႀကီးျဖစ္ပါတယ္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ယင္းက်ား၊ ယင္းနက္ လူမ်ိဳးစုဟာ လူအနည္းစုျဖစ္ပါတယ္၊ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ ရွားရွားပါးပါးေတြ႕ ျမင္ရခဲတဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုတစ္စုလို႔လည္း ဆိုရပါမယ္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ယင္းက်ား ယင္းနက္ လူမ်ိဳးေတြက ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း လြိဳင္လင္ ခ႐ိုင္ နမ့္စန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ ေက်း႐ြာေတြမွာ ယင္းက်ားလူမ်ိဳးေတြ အမ်ားဆုံးေနထိုင္ၾကၿပီး ၿမိဳ႕ရဲ႕ အေနာက္ေျမာက္ဘက္ျခမ္းမွာေတာ့ ယင္းနက္လူမ်ိဳးစုေတြ ေနထိုင္လ်က္ရွိၾကပါ တယ္” ဟု ေျပာသည္။

မီး႐ွဴးလႊတ္ၿပိဳင္ပြဲႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း “ယင္းက်ားနဲ႔ ယင္းနက္လို႔ အေခၚအားျဖင့္တူေနေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ယင္းက်ားနဲ႔ယင္းနက္လူမ်ိဳးတို႔ရဲ႕ ဓေလ့႐ိုးရာကေတာ့ တစ္မ်ိဳးစီပါပဲ၊ အနည္းငယ္ကြာျခားပါတယ္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အခု က်င္းပတဲ့ ယင္းက်ား႐ိုးရာ မီး႐ွဴးလႊတ္ၿပိဳင္ပြဲကေတာ့ ေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းကေနဒီကေန႔အထိပဲ ျဖစ္ပါတယ္၊ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္းကဆုန္လျပည့္ေန႔မွာ က်င္းပေလ့ရွိတဲ့ ယင္းက်ားလူမ်ိဳး႐ိုးရာဓေလ့ မီး႐ွဴးလႊတ္ၿပိဳင္ပြဲကို ယင္းက်ားအေခၚ ပန္လူ႔ဖိုင္း(မီးပူေဇာ္ပြဲ)လို႔ ေခၚပါတယ္၊ ရွမ္းဘာသာစကားအရ ပန္ႏူဖိုင္းလို႔လည္း ေခၚ ၾကပါတယ္” ဟု ၎က ဆက္လက္ ရွင္းျပသည္။

ယင္းက်ားလူမ်ိဳးတို႔၏႐ိုးရာ မီး႐ွဴးလႊတ္တင္ ၿပိဳင္ပြဲသည္ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ကဆုန္လျပည့္ေန႔တြင္ က်င္းပေသာ ပြဲေတာ္တစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း၊ အခါအားေလ်ာ္စြာ ကဆုန္လျပည့္ေန႔၌ မက်င္းပျဖစ္ခဲ့လၽွင္လည္း ကဆုန္လဆုတ္ ၄ ရက္၊ ၅ ရက္ေန႔တို႔တြင္ ျပဳလုပ္က်င္းပၾကေၾကာင္း၊ မီး႐ွဴး လႊတ္ၿပိဳင္ပြဲသည္ ယင္းက်ားလူမ်ိဳးတို႔၏ ဓေလ့႐ိုးရာပြဲမ်ား၌ တစ္ပြဲအပါအဝင္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း သိရသည္။

အဆိုပါၿပိဳင္ပြဲတြင္ မီး႐ွဴး တာလႊတ္သည့္ ေနရာႏွင့္ တာဖမ္းသည့္ေနရာ ထားရွိၿပီး က်ယ္ျပန္႔ေသာ ေျမျပင္ကြင္းျပင္၌ က်င္းပရသည္။ တာဖမ္းႏွင့္ တာလႊတ္ဒိုင္မ်ား ထားရွိၾကရၿပီးတာဖမ္းေနရာကို ဂိုးဟု သတ္မွတ္ေခၚဆိုၾကသည္။

မီးရွဴး လႊတ္ၿပိဳင္ပြဲတြင္ တိုင္းရင္းသားတို႔သည္ အဖြဲ႕အလိုက္ မီးရွဴးမ်ားျပဳလုပ္၍ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ ၿပိဳင္ၾကသည္။ “အမွတ္စဥ္အလိုက္ အလွည့္က် မီးရွဴးမ်ား လႊတ္တင္ၾကၿပီးေနာက္ သတ္မွတ္ ထားသည့္ မီးရွဴးဂိုးဝင္၊ ဂိုးအျပင္ စည္းမ်ား အတိုင္း ဂိုးႏွင့္အနီးဆုံး၊ အေဝးဆုံးေရာက္ရွိ သည့္အေပၚ အမွတ္ေပးစနစ္ျဖင့္ အႏိုင္အ႐ႈံးကို သတ္မွတ္ၾကသည္။ သတ္မွတ္ထားေသာ ဂိုးဧရိယာအတြင္းသို႔ ပန္းဝင္လာေသာမီးရွဴး၏ အေဝးဆုံး ေရာက္ရွိလာသည့္ မီးစံခ်ိန္ကို ဂိုး ေစာင့္ဒိုင္မ်ားက စာရင္းေကာက္ယူကာ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယဟု အဆင့္ရယူၾကသည္။ ၿပိဳင္ပြဲက်င္းပေသာကြင္းတြင္ အလွည့္က် မီးရွဴးလႊတ္တင္မည့္ စင္ျမင့္တစ္ခု တည္ေဆာက္ ေပးထားသည္။ ၿပိဳင္ပြဲဝင္အဖြဲ႕မ်ားသည္ မိမိတို႔ မီးရွဴးကို မီးရွဴးလႊတ္စင္တြင္ စနစ္တက် တင္ၿပီး ပါက စနက္တံကိုမီး႐ႈိ႕ ၍ လႊတ္တင္ၾကသည္။ ၎ ပြဲေတာ္ရက္တြင္ ႐ိုးရာမီးရွဴး အလုံး ၄၀၊ ၅၀ ႏွင့္ အထက္ ၿပိဳင္ပြဲဝင္ လႊတ္တင္ၾကသည္ဟု ၿပိဳင္ပြဲ က်င္းပေရးေကာ္မတီမွ တာဝန္ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

မီးရွဴးကို ျပင္ဆင္ျပဳလုပ္ထားပုံမွာ အႀကီး၊ အငယ္၊ အလတ္ဟု အ႐ြယ္အစား သုံးမ်ိဳး ျပဳလုပ္ ယွဥ္ၿပိဳင္ေလ့ရွိေၾကာင္း သိရသည္။ မီးရွဴးတြင္ ယမ္းစိမ္းကိုေထာင္းထည့္ကာ သံဘူးျဖင့္ ျပဳလုပ္ ေၾကာင္း၊ အရွည္ ရွစ္လက္မမွ ၁၀ လက္မခန္႔ရွိၿပီး လုံးပတ္တစ္လက္မခြဲမွ ႏွစ္လက္မခန္႔တုတ္ေသာ လက္လုပ္ ႐ိုးရာမီးရွဴးမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း၊ စနက္တံ အျဖစ္ ရွမ္းစကၠဴ(မိုင္းကိုင္စကၠဴ)ကို ႀကိဳးသဏၭာန္ က်စ္၍ အသုံးျပဳထားေၾကာင္း စာေရးသူ ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ရသည္။

ၿပိဳင္ပြဲအၿပီးတြင္ ဆုရရွိၾကေသာအဖြဲ႕မ်ားအား ၿပိဳင္ပြဲက်င္းပေရး တာဝန္ရွိသူမ်ားက ဆုမ်ား အသီးသီးခ်ီးျမႇင့္ေပးခဲ့ၾကသည္။ အဆိုပါ ၿပိဳင္ပြဲတြင္ အႏိုင္ရရွိၾကေသာ မီးရွဴးအဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ အႏိုင္ရရွိမႈအတြက္ ဂုဏ္ယူဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာ ျဖစ္ကာ ယင္းက်ား႐ိုးရာ ေတးသီခ်င္းမ်ားကို အဖြဲ႕လိုက္ သီဆို၊ ကခုန္ ေပ်ာ္ျမဴးေလ့ရွိၾကသည္။

ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ကဆုန္လျပည့္ေန႔တြင္က်င္းပသည့္ ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း လြိဳင္လင္ခ႐ိုင္ နမ့္စန္ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ငါးမိုင္ခန္႔အကြာတြင္ေနထိုင္ၾကေသာ ယင္းက်ားလူမ်ိဳးစု တိုင္းရင္းသားတို႔၏ ႐ိုးရာမီးရွဴးလႊတ္တင္ၿပိဳင္ပြဲသို႔ စာေရးသူ ေမ ၅ ရက္က တေစ့တေစာင္း သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့ရသည္မ်ားမွ အနည္းငယ္ ေရးသား တင္ျပလိုက္ရပါသည္။ ။

Leave a comment

Filed under Anthropology, Ethnic Minority, Research, Shan

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s