ေခတ္ေဟာင္းသမိုင္း အသံလွယ္ အမည္နာမမ်ား (၂)

ေခတ္ေဟာင္းသမိုင္း အသံလွယ္ အမည္နာမမ်ား (၂)

(ပထမတပိုင္းမွာ က ကေန ဂ အထိ တင္ထားၿပီးၿပီ။ အခု က်န္တာ ဆက္တင္ေပးပါမယ္။)


ငဘုတ (ႏိုင္ငံျခား) – ဘုဓမ္ (Boodhm) [ROB, X, p. 106]


စကာလာ (အီတလီ) – Bernardo Scala ၊ “လက္နက္ စက္ဆရာ စကာလာ” [လႊတ္ေတာ္ပု၊ ဒု၊ စာ ၅၆၀]
စတုဗန္ကြ်န္း – Cheduba ကြ်န္း (မာန္ေအာင္ကြ်န္း)။ အငူစြန္း ေလးခုရွိသျဖင့္ စတုဘာဟု အမည္တြင္ခဲ့ေသာ ကြ်န္းျဖစ္သည္။ [Travels, p. 217]
စတိုဝါ (အဂၤလိပ္) – ကပၸတိန္ စထ႐ိုဗာ (Capt.G. A. Strover)
စတိႆ – တ႐တ္ႏိုင္ငံ ယူနန္ျပည္နယ္တြင္ရွိေသာ ပန္းေသးျပည္ [မွန္နန္း၊ ပ၊ စာ ၇၈]
စပ်စ္ရာ (အဂၤလိပ္) – ေသာမတ္စပီးယား (Thomas Spears)
စာဇင္ (အဂၤလိပ္) – ရဲစခန္းမႉးေအာက္ အဆင့္နိမ့္ေသာ ရဲအရာရွိငယ္ (sergeant)။ “စာဇင္ထံသြားေရာက္ ေျပာဆို။ မရွင္းမလင္း မထုေခ်ဝံ့၍ ထြက္ေျပးလာေၾကာင္း” [လႊတ္ေတာ္ပု၊ ဒု၊ စာ ၁၄]
စိန (စိန္႔) – တ႐ုတ္လူမ်ိဳး၊ တ႐ုတ္တို႔ ေနထိုင္ေသာ ႏိုင္ငံ [တ႐ုတ္ႏို္ငငံ ခ်င္းမင္းဆက္ေခတ္ (ဘီစီ ၂၅၅-၂၀၆) မွစ၍ ခ်င္းမင္းဆက္ အုပ္စိုးရာေဒသႏွင့္ လူမ်ိဳးကို China ဟု ေခၚတြင္ခဲ့ရာမွ တ႐ုတ္ႏို္ငငံႏွင့္ လူမ်ိဳးကို စိန္႔တိုင္း၊ စိန္႔ သို႔မဟုတ္ စိန လူမ်ိဳးဟု ေခၚခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္တို႔ကမူ ဟန္႔ေခတ္ (ဘီစီ ၂၀၆-ေအဒီ ၂၂၀) မွစ၍ မိမိတို႔လူမ်ိဳးကို ဟန္႔ဟု ေခၚခဲ့ၾကသည္။] [ရည္စိန္၊ ပ်ဴေခတ္၊ စာ ၃-၄ႏွင့္ ဝင္း]
စီကာဒဂၤါး (အာရဗစ္ sikka) – ၿဗိတိသွ်တို႔ စိုးမိုးအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ အိႏၵိယႏိုင္ငံအတြင္း သံုးစြဲရန္ အဂၤလိပ္အေရွ႕ အိႏၵိယကုမၸဏီက ၁၈၃၅ ခုႏွစ္အထိ သြန္းလုပ္ခဲ့ေသာ ဒဂၤါး [Hobson, pp. 834-5]


စီညိဳေရအၿႏၵိေနာ (အီတလီ) – Signor Giovanni Andreino
စဲဂြ်န္ေလာ္ရင္ (အဂၤလိပ္) – ဆာဂြ်န္ေလာရင့္ (Sir John Lawrence)
ေစာဠ – အိႏၵိယေတာင္ဘက္စြန္းႏွင့္ သီရိလကၤာေျမာက္ပိုင္းတြင္ ေနထိုင္ၾကေသာ တမယ္ (Tamil) လူမ်ိဳးစု ေၾကးကုလား [စြယ္ေတာ္စစ္တမ္း၊ စာ ၂၂၊ ၅၄] [Webster, p. 438]
စံေကနီ (အဂၤလိပ္) – ဂြ်န္ကင္းနိန္း (John Canning) [အုပ္ခ်ဳပ္၊ တ၊ စာ ၆၇၊ E&B, p. 96]
စံေဇဘီရ (ႏိုင္ငံျခား) – စိန္႔ ေဇဘီးယား (St. Zaviers) [ျမန္မာမင္း၊ စာ ၈၇]
စင္လ (အဂၤလိပ္) – Lieutenant Colonel Sale
စစ္ဗာရီ (စစ္ပိုင္) – အိႏၵိယရွိ ၿဗိတိသွ်စစ္တပ္တြင္ ဥေရာပစစ္သည္ ပံုစံအတိုင္း ဝတ္ဆင္၍ ဥေရာပ စစ္စည္းကမ္းအတိုင္း လိုက္နာ အမႈထမ္းေသာ အိႏၵိယတိုင္းသား စစ္သည္။ (ပါရွန္ ေဝါဟာရ sipah မွာ စစ္သည္ဟု အဓိပၸာယ္ရသည္။ ထိုေဝါဟာရကို ေပၚတူဂီတို႔က ယူငင္ သံုးစြဲခဲ့ၿပီး ၎တို႔ထံမွတဆင့္ ၿဗိတိသွ်တို႔က ယူငင္သံုးစြဲခဲ့ရာတြင္ sepoy ဟူေသာ အသံုးႏႈန္း ေပၚလာခဲ့သည္။) [Hobson, p. 809]
စႏၲရကႏၲရွိန္ – အာသံရာဇာ Chandra Kanta Singh [E. Frontier. p. 268]
စႏၵရပ္ (အဂၤလိပ္) – ဘုရင္ခံ ဆြန္းဒါး (Thomas Saunder) (ROB, X, p. 108)
စျႏၵကႏၲရွိန္ – Chandra Kanta Singh
စမၸာ – (၁) စကားျဖဴပင္၏ အႏွစ္ (၂) အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ ဘီစီ ၆ ရာစုႏွစ္က စတင္ထြန္းကားခဲ့ေသာ အဂၤတိုင္း၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ Campa (ယခု Bhagalpur ၿမိဳ႕) (၃) ယခု ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံ ေတာင္ပိုင္းတြင္ ေအဒီ ဒုတိယ ရာစုႏွစ္အတြင္းက ေပၚထြန္းခဲ့ေသာ ျပည္ေထာင္ [India, p. 46; SEA, pp 26-7]


ဆီလြတ္ၿမိဳ႕ (အိႏၵိယ) – Silhet ၊ “ဘဂၤလားၿမိဳ႕အပိုင္ ဆီလြတ္ၿမိဳကေန ပသီလူမ်ိဳး အာပဒူမဂ်ီ” [လႊတ္ေတာ္ပု၊ ဒု၊ စာ ၁၆၈]
ဆံလ်င္ (ဆလင္) (ပါရွန္ serang) – သေဘၤာသားတို႔၏ အႀကီးအကဲ၊ သေဘၤာဆလင္ [ROB, VIII, p. 390]
ေဆြဝါ (တ႐ုတ္) – အနံ႔သင္းေသာ ေစဝွားပန္းပင္ [ဝင္း]


ဇနရာလေဂၚတြင္ (အဂၤလိပ္) – ဂ်င္နရယ္ ေဂၚဒြင္ [General Godwin)
ဇနင္ကာတင္ (အဂၤလိပ္) – ဘရစ္ေဂးဒီးယား ဂ်င္နရယ္ ေကာ့တြန္ [Brigadier General Cotton]
ဇေနာင္သတ္ (အဂၤလိပ္+အိႏၵိယ) – ဗိုလ္ခ်ဳပ္ သခင္ႀကီး (General Sahib)
ဇလုပ္သေဘၤာ – sloop ဟု ေခၚေသာ ဦးပဲ့ခြ်န္သည့္ တပင္တိုင္ ရြက္သေဘၤာငယ္ [ကုန္းေဘာင္၊ ပ၊ စာ ၁၃၇ ႏွင့္ Darymple, I, p. 222]
ဇဝိ (Jawis) – ဂ်ားဗားကြ်န္း၊ ဂ်ားဗားကြ်န္းသား [Hobson, p. 456]
ဇိေဗရိယျပည္ – ဆိုက္ေဘးရီးယား [Siberia]
ဇူပရာဇာ – မဏိပူရာဇာ Jai Singh [E. Frontier, p. 35]
ဇူရဟတ္ၿမိဳ႕ – အာသံျပည္နယ္ အေရွ႕ပိုင္း ကိုဟီးမားၿမိဳ႕ (Kohima) ၏ ေျမာက္ဘက္ရွိ Jorhat ၿမိဳ႕
ေဇာရဟိန္ – အာသံရာဇာ Jogeswar Singh [E. Frontier, p. 271F]
ေဇာ္ဇိႏၲံဳ (အဂၤလိပ္) – ေဂ်ာ့စြင္တံ (George Swinton) [ROB, X, p. 110]
ေဇာ္ရစီ (အဂၤလိပ္) – ေဂ်ာ့ (George) [ROB, VI, p 677]
ေဇာ္ရဇီဟရီေရာ္လင္ေသည့္ (အဂၤလိပ္) – ေဂ်ာ့ဟရီေရာ္လင္ဆန္ (Lt. George Harry Rawlinson) [ROB, VII, p. 522)
ေဇာ္ရဇိပ္ – မဏိပူရာဇာ Chaurjit Singh [E. Frontier, p. 37)
ဇံေကနီ (အဂၤလိပ္) – ဂြ်န္ကင္းနိန္း (John Canning) [ROB, X, p, 110]
ဇံေၾကျမင္ (အဂၤလိပ္) – ဂြ်န္ကင္းဘဲ (John Cambell) [ROB, VIII, p. 526]
ဇံတဝတ္ (အဂၤလိပ္) – ဂြ်န္ေဒးဗစ္ (John David) [ROB, X, p. 110]
ဇံတာရတ္ (အဂၤလိပ္) – ဂြ်န္ဒိုင္းရား (Ensign John Dyer)
ဇံဟိုး (အဂၤလိပ္) – ဂြ်န္ဟိုး (John Howes) [ROB, X, p. 110] (ဂ႐ုဏာဒိုဇံဟိုအစ္သကြယ္ = Governor John Howes, Esq.)
ဇင္းကြဲတာပံ (ကသည္း) – Guru Sham [Maitheis, p. 80]
ဇႏၲာဝတ္၊ မကၠရီကာ (အဂၤလိပ္) – Messrs Darwood and Macgregor
ဇႏၲတ္ႀကီး (ဟိႏၵီ – Jemadar) – အစုအဖြဲ႔ အႀကီးအကဲ၊ အုပ္စုေခါင္းေဆာင္ [ရခိုင္ရာသစ္၊ ပ၊ စာ ၃၉၆ ႏွင့္ Hobson, pp 458-9]
ဇာန္ေလာဝိ – Hon. J. Lowis (Dalhousie’s collague on the Council of the British India Government, C. 1851)

ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာ့သမိုင္း သုေတသနအဘိဓာန္ – ဦးသိန္းလိႈင္ (ဒုတိယအႀကိမ္ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ပံုႏွိပ္ျခင္း၊ ၂၀၀၂ ေအာက္တိုဘာ) မွ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပပါသည္။

*ဆက္လက္ ေဖာ္ျပပါမည္

Advertisements

Leave a comment

Filed under Dictionary, History

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s