A Visit to Kayin Village

သုေတသနနည္းနာ Workshop Training ရဲ့ အစီအစဥ္တစ္ခုအျဖစ္ ထိုင္းရွိ၊ ခ်င္းမိုင္ျပည္နယ္ထဲက ဘန္းေဟြ႔အီခန္းဆိုတဲ့ ကရင္ရြာကို ညအိပ္ခရီးလာခဲ့ၾကပါတယ္။ (ဘန္းဆိုတာ ထိုင္းလို `ရြာ´လို႔ အဓိပၸာယ္ရတယ္) ေတာင္ေပၚရြာပါပဲ။ ျမန္မာျပည္မွာပဲေနေန၊ ထိုင္းမွာပဲရွိရွိ ကရင္တို႔ရဲ့ ပြင့္လင္းတဲ့ ပင္ကိုယ္စရိုက္နဲ႔ ဓေလ့ရိုးရာကေတာ့ အတူတူပါပဲ။ ျမန္မာျပည္က ကရင္တိုင္းရင္းသားေတြထက္စာရင္ ထိုင္းက ကရင္တိုင္းရင္းသားေတြရဲ့ဘ၀က ပိုျပီး လူေနမႈအဆင့္ျမင့္တာေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါ အုပ္ခ်ဳပ္သူအစိုးရနဲ႔ဆို္င္တယ္ဆိုတာ ေျပာဖို႔မလိုပါဘူး။ ဒါေတာင္မွ တိုင္းရင္းသားေတြဟာ ထိုင္းမွာ ခြဲျခားဆက္ဆံခံရသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ ခရီးတေလွ်ာက္နဲ႔ ရြာမွာတည္းတဲ့အခိုက္ သြားရင္းကိစၥျဖစ္တဲ့ သုေတသနထက္ ျမန္မာနဲ႔ ထိုင္းရွိ တိုင္းရင္းသားေတြရဲ့ လူေနမႈဘ၀၊ အခြင့္အေရးစတာေတြကို Comparative Studies လုပ္ေနမိပါတယ္။ က်ေနာ္ကရင္ျပည္နယ္ထဲ အေၾကာင္းတိုက္ဆိုင္လို႔ ေရာက္ခဲ့ဖူးျပီး ေလ့လာခဲ့ဖူးတာ အမ်ားၾကီးအသံုး၀င္ပါတယ္။

p1010693.jpg

ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အထက္ အေတာ္ျမင့္ပါတယ္။ မိုးရြာဆဲ ျဖစ္ျပီး ညက်ရင္ ေအးပါတယ္။ စိုက္ပ်ိဳးေရးက စနစ္တက်ရွိပါတယ္။ ရြာထဲမွာ ၀က္နဲ႔ၾကက္ပဲေတြ႔တယ္။ ႏြားေတြ၊ ကြ်ဲေတြ လံုး၀လံုး၀ မေတြ႕ရပါ။ တကယ့္ စက္မႈလယ္ယာစနစ္ပါပဲ။ ထိုင္းမွာက စိမ္းစိမ္းျမင္ရင္ ေတာ္၀င္မိသားစုအသီးသီးရဲ့ ထိမ္းသိမ္းသစ္ေတာ လုပ္ပစ္ေလေတာ့ ေျမယာပိုင္ဆိုင္ခြင့္မရၾကပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကရင္ေတြက (အျခားတိုင္းရင္းသားမ်ားလည္း ထို႔နည္းတူ) ဘိုးစဥ္ေဘာင္ဆက္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ လုပ္ကိုင္စားေသာက္လာတဲ့ေျမပါ။

သစ္ေတာေတြျပဳန္းတီးမွာစိုးလို႔လို႔ အေၾကာင္းျပၾကေပမယ့္ အေျခခ်ေနထိုင္သူ တိုင္းရင္းသားေတြေၾကာင့္ထက္ အလြဲသံုးစားလုပ္ခြင့္ရွိတဲ့ သူေတြေၾကာင့္သာ သယံဇာတေတြ ျပဳန္းတီးတာျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္သစ္လူယဥ္ေက်း လူမ်ားစု (Majority) ေတြရဲ့ ႏိုင္ငံတိုင္းလိုလိုမွာေတြ႕ရတဲ့ လက္၀ါးၾကီးအုပ္မႈ၊ အသံတိတ္လူမ်ိဳးၾကီး၀ါဒ တမ်ိဳးပါပဲ။

p1010664.jpg

ရြာလယ္လမ္းမၾကီးပါ။ လွည္းလမ္းအဆင့္မဟုတ္ပါဘူး။ ကားသြားလို႔ရေအာင္ လုပ္ထားတဲ့ လမ္းပါ။ ရြာဟာ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟခ်က္ မၾကီးပါဘူး။ အိမ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ကားရွိၾကျပီး ဆိုင္ကယ္ကေတာ့ အိမ္တိုင္းလိုလိုရွိပါတယ္။ လယ္ထဲကို ကား၊ ဆိုင္ကယ္ေတြနဲ႔ သယ္စရာရွိတာေတြ သယ္ျပီးသြားၾကတာပါပဲ။

 

p1010727.jpg

အိမ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ သစ္ေတြလႈိင္လႈိင္သံုးထားျပီး ေခတ္သစ္တန္ဆာပလာေတြ ကင္းတဲ့ ရိုးရိုးရွင္းရွင္း ရိုးရာအိမ္ေကာင္းေတြပါ။ က်ေနာ္တို႔ အုပ္စုခြဲ သြားအင္တာဗ်ဴးတဲ့ ဖထီးဆီမန္းရဲ့အိမ္ေဘးမွာ အိမ္သစ္တလံုး ေဆာက္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္လႊသံ တညံညံနဲ႔။ မီးက 24 Hours ကိုးဗ်။ ဒါေတာ္ေတာ္ အဖ်ားေရာက္တဲ့ ရြာေနာ္။

p1010677.jpg

p1010683.jpg

ကရင္အမ်ိဳးသမီးၾကီး အိက်ၤ ီမွာ ၾကိဳးေလးေတြ က်စ္ျပီးတပ္ေနတာပါ။ ရိုးရာကရင္အက်ၤ ီကို လက္နဲ႔ပဲ ယက္ဟန္တူပါတယ္။ ဗိုင္းငင္တဲ့ ကိရိယာေတြလည္းေတြ႔ရတယ္။

p1010730.jpg

ယာခင္းေလွ်ာက္လွည့္ရင္း ဟင္းစားေလးဘာေလး ရွာမယ့္ ကရင္လူငယ္တစ္ဦးပါ။ ေလးခြနဲ႔ ပစ္မယ့္သူေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ေလေသနတ္နဲ႔ဗ်။

p1010725.jpg

ဒီပံုကို ေသခ်ာၾကည့္ဗ်။ လယ္ေစာင့္တဲ၊ ဒါေပမယ့္ သြပ္မိုးေတြနဲ႔ခ်ည္းပဲ။ ျမန္မာျပည္နဲ႔ ယွဥ္ျပီး ျမင္ေယာင္ဖို႔ပါ။

p1010717.jpg

ရြာထဲတင္ လွ်ပ္စစ္မီးရွိတာမဟုတ္ဘူး။ လယ္ထဲယာထဲမွာလည္း သြယ္ထားပါေသးသဗ်ာ။ ဘယ္အတြက္လည္းဆိုေတာ့………

p1010718.jpg

ေရထမ္းေလာင္းဖို႔မလိုေအာင္ဗ်။ စိုက္ခင္းထဲမွာ ပိုက္ေတြဒီလိုေထာင္ထားျပီး စက္နဲ႔ ေရေမာင္းတင္၊ ျဖန္းေပးေပါ့။ က်ဳပ္တို႔ဆီမွာ ပုခံုးဂြ်တ္တက္ေအာင္ ေရထမ္းေလာင္းရတဲ့ ဥယ်ာဥ္သမားေတြကို ျမင္ေယာင္ျပီး သနားတယ္ဗ်ာ။

p1010744.jpg

ထမင္းမက်က္ေသးေတာ့ ေဒါက္တာတင္မီနဲ႔ ေမာင္ဖီးလ္တို႔ ျခံမွာ ေတာ္ကီရိုက္ေနၾက။ ဗိုက္ကလည္းဆာ၊ ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ့ အိမ္ရွင္မရဲ့ ထမင္းကလည္း မက်က္ေသး။ ဘဲဥေၾကာ္၊ ငါးျပဳတ္ေရနဲ႔ ဘာသီးေၾကာ္မွန္းမသီတဲ့ အေၾကာ္ရယ္။ စားလို႔ေကာင္းပါဘိ။ ဂ်ာမန္မေတြေရာ၊ တရုတ္မေတြေရာ၊ ဖိလစ္ပိုင္မေရာ၊ စကားျပန္ ထိုင္းေက်ာင္းသူ မေရႊေခ်ာေလးေတြေရာ ဂ်ီးမမ်ားႏိုင္ဘူးဗ်ိဳ႕။ က်ဳပ္တို႔ေရာေပါ့ဗ်ာ..စားလိုက္တာဟာ။ ဖီလာဒဲဖီးယားသား ေမာင္ဖီးလစ္ကေတာ့ ဂ်ီးသိပ္မမ်ားဘူး။ အာရွစာေတြၾကိဳက္တဲ့သူ။ ဆာရင္တုပ္တဲ့ေကာင္။ မိန္ရာဟင္းေကာင္းဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။

p1010743.jpg

က်ေနာ္တို႔က PAR ေခၚတဲ့ Participatory Action Research လုပ္တာဆိုေတာ့ ပံုထဲက စတက္ဖနီနဲ႔ ကရင္ညီအမေတြလိုေပါ့… ငိုက္စရာ အင္တာဗ်ဴးမဟုတ္ဘဲ စကၠဴေတြခ် ပံုေတြ ၀င္ဆြဲ၊ အေရာင္ေတြျခယ္နဲ႔ တေပ်ာ္တပါးေပါ့။

ဒါေပမယ့္ က်ဳပ္တို႔အဖြဲ႔ကေတာ့ အင္တာဗ်ဴးတဲ့အိမ္နဲ႔ ေဒါက္တာမာရူဂ်ာ၊ ေဒါက္တာတင္မီတို႔တည္းခိုတဲ့အိမ္ နဲ႔ တစ္အိမ္ထဲျဖစ္ေနလို႔ ေၾကာင္ရွိေတာ့ ၾကြက္ျငိမ္ဆိုတာလို ခပ္ကုပ္ကုပ္ေနရျပီး အခ်ိန္လင့္သြားတာနဲ႔ ေခါင္ရည္ခိုးေသာက္ၾကမယ့္ အစီအစဥ္ပ်က္ခဲ့ေၾကာင္းပါ။

Advertisements

Leave a comment

Filed under Experience

Comments are closed.